Askotan hitz-aspertu hauek elkarte gastronomikoetan izaten dira, hondakin guztiak berezi gabe zulo beretik botatzen dituzten elkarteetan, alegia. Egia da etxeko zaborra %80 bereiztea lortu dutenek arazoak izan badituztela baina arazoaren muina edo ARAZOA maiuskulekin gu gara, %30-40 inguru gabiltzanak.
Hitz egin dezagun sortzen dugun zabor kopuru ikaragarriari buruz: sortzen dugun 10 kiloko bat bakarra da errefusa, berarekin zer egin ez dakigun benetako zaborra. Beste 4 kilo hondakin organikoa da, txerri-jana. Eta gainerako 5 kiloak birziklagarriak dira: papera, ontzi txikiak, metalak, arropa… Hau da, sortzen dugun 10 kg zaborretik bat baino ez da ez berrabilgarria, ezta birziklagarria ere. Ez, ondo irakurri duzue: 10etik bat baino ez da benetako errefusa eta Zumarragan, berriz, batez beste 6-7 kg. "zabor" botatzen dugu, jakinda 6-7 kg. "zabor" horretatik bat baino ez dela benetako zaborra.
Antzuolako familia batek edukiontzian sartzen duen 2 kg. errefusako, Zumarragako familia gehienok (hori bai dela gehiengo absolutua) 6-7 kg. sartzen dugu. Eta kilotan dagoen aldeaz gain, bi errefusa horien "kalitatea" erabat bestelakoa da. Antzuolako familiak sortzen duen errefusak ez darama ezer organikorik, ez du irakiten, ez du ia tratamendurik behar. Gureek, aldiz, behar dute: toki handia (hainbeste sortzen dugu…), tratamendu garestia, azpiegitura erraldoiak…
Ondorioz, nola uler daiteke "kaja" jartzerakoan zurito edaten duenak eta Gintonika edaten duenak kopuru berdina jartzea? Nola uler daiteke tratatzen errazagoa den 2 kg errefusa sortzen duenak eta tratatzen askoz ere garestiagoa den 6-7 kg errefusa sortzen duenak berdin ordaintzea? Zilegi al da birziklatu daitekeen erdia baino gutxiago birziklatzen dugun herriok %80 birziklatzen dutenei erraustegia inposatzea? Zilegi al da Zumarragan 5. edukiontzia erabiltzen dutenek eta erabiltzen ez dutenek gastuak berdin ordaintzea? Zilegi al da?
Eskandalua sortzen digu Legazpiko kontuak, zintzilikarioak oso antiestetikoak omen dira, baina Zumarragako biztanleok birziklatu daitekeen %40 baino ez dugu birziklatzen eta familia kopuru erdiak baino gutxiagok erabiltzen du 5. edukiontzia. Gure koherentziarik ezak bai eskandalua sortu behar lukeela, eta baita gure etikak ere; eskandalua sortu behar luke zenbaiten jokaerak, zaborra lurrean uzten duten horiek, hori bai estetikoa…
Aspertuta gaude krisi garaiotan entzuten (portzierto zulo beltzera eraman gaituzten berberengandik) ditugun baliabideak eraginkorki erabili behar ditugula, daukaguna hobeto aprobetxatzen ikasi behar dugula. Birziklatu daitezkeen hondakinak erretzea al da baliabideak eraginkorki erabiltzea, mesedez…! Oso pedagogikoa benetan!
Hondakinak zabortzat jotzeari utzi behar diogu, baliabidetzat hartu behar ditugu hondakinok. Hondakinon birziklatzeak lanpostuak sortzen ditu, gasak atmosferatzea gutxitzen du eta ingurumenaren gaineko eragina gutxitzeaz gain, bertako ekonomia sustatzen du, hain beharrezkoa dena ekologikoki eta ekonomikoki jasangarria izango den etorkizuna bermatzeko.
Hortaz: Ez birziklatzeko eskubidea birziklatzeko betebeharraren gainetik jarri behar al da? Nola lortu zumarragar guztiok 5. edukiontzia erabiltzea? Jarriko al dugu helburutzat 2014ko maiatzerako %60 birziklatzea? Arazoaren zati handi bat gara bai, baina, era berean, konponbidearena ere bai. Biztanleok gure aldetik pittin bat jarrita eta kudeaketa publiko on batez lagundurik emaitzak erabat bestelakoak izango dira seguruenik.
Utz diezaiogun Legazpiko kontuaz hitz egiteari eta ekin diezaiogun lanari ELKARREKIN.
Oharra: Pello Zubiria Kaminok (Hernanin Zero Zabor) "gara.naiz.info"n 2013-2-23an argitaratutako "Nuestros 8 kilos de basura y vuestros 28" artikuluan oinarrituta.
Josu Aztiria Urtaran, Juan Carlos Lázaro Lesmes eta Sebas Iturriotz Larratza
